CSIR (Technician) Recruitment 2026

१. CSIR बद्दल संक्षिप्त माहिती

वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद (CSIR) ची स्थापना १९४२ मध्ये झाली. ही केंद्र सरकारच्या विज्ञान आणि तंत्रज्ञान मंत्रालयांतर्गत, वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन विभाग (DSIR) च्या अखत्यारीत येणारी एक स्वायत्त संस्था आहे. CSIR ही देशाची प्रमुख संशोधन व विकास (R&D) संस्था असून तिचे संपूर्ण देशभर ३७ राष्ट्रीय प्रयोगशाळांचे जाळे आहे.

CSIR ने तंत्रज्ञ (Technician) गट II मधील एकूण ४३ रिक्त जागांसाठी थेट भरतीसाठी इच्छुक, गतिमान, निकालाभिमुख आणि समर्पित भारतीय नागरिकांकडून अर्ज मागवले आहेत.

२. रिक्त पदांचा तपशील

• आरक्षण तपशील: UR-१९, OBC (NCL)-११, SC-०६, ST-०३, EWS-०४.
• PwBD आरक्षण: यापैकी २ पदे दिव्यांग व्यक्तींसाठी राखीव आहेत (१ पद श्रेणी “b” – बधिर आणि कर्णकठोर, आणि १ पद श्रेणी “d&e” – ऑटिझम, बौद्धिक अपंगत्व, विशिष्ट शिक्षण अडचण, मानसिक आजार आणि एकाधिक अपंगत्व).
• माजी सैनिक (ESM) आरक्षण: एकूण ४ पदे माजी सैनिकांसाठी आडव्या आरक्षणान्वये राखीव आहेत.
• महत्त्वाची सूचना: रिक्त पदांची संख्या तात्पुरती आहे; ती वाढू किंवा कमी होऊ शकते. महिला उमेदवारांना अर्ज करण्यास प्रोत्साहित केले जाते.

३. शैक्षणिक पात्रता आणि ट्रेडनिहाय रिक्त पदे

खालीलप्रमाणे प्रत्येक ट्रेडसाठी आवश्यक पात्रता आणि पदसंख्या दिली आहे:

३.१. ट्रेड २६०१०१ – COPA (संगणक ऑपरेटर आणि प्रोग्रामिंग सहाय्यक)

• एकूण पदे: २१ (UR-०८, OBC-०६, SC-०३, ST-०२, EWS-०२)
• PwBD आरक्षण: २ पदे (श्रेणी b आणि d&e)
• ESM आरक्षण: २ पदे
• आवश्यक पात्रता:
  • इयत्ता १०वी/एसएससी (विज्ञान विषयांसह) किमान ५५% गुणांसह + COPA मध्ये ITI प्रमाणपत्र किंवा
  • इयत्ता १०वी + COPA मध्ये ०२ वर्षे पूर्ण-वेळ शिकाऊ प्रशिक्षण (प्रॅक्टिकल) किंवा
  • इयत्ता १०वी + COPA मध्ये सरकार/सार्वजनिक क्षेत्रात ०३ वर्षे कामाचा अनुभव.

३.२. ट्रेड २६०१०२ – DTPO (डेस्कटॉप प्रकाशन ऑपरेटर)

• एकूण पदे: ०७ (UR-०२, OBC-०२, SC-०१, EWS-०२)
• ESM आरक्षण: ०१ पद
• आवश्यक पात्रता: (COPA प्रमाणेच, DTPO ट्रेडसाठी)

३.३. ट्रेड २६०१०३ – CH&NM (संगणक हार्डवेअर आणि नेटवर्क देखभाल)

• एकूण पदे: ०५ (UR-०२, OBC-०२, ST-०१) [१ पद CSIR-URDIP, पुणे येथे]
• ESM आरक्षण: ०१ पद
• आवश्यक पात्रता: (COPA प्रमाणेच, CH&NM ट्रेडसाठी)

३.४. ट्रेड २६०१०४ – MLT (वैद्यकीय प्रयोगशाळा तंत्रज्ञ)

• एकूण पदे: ०२ (UR-०१, OBC-०१) [CSIR-इनोव्हेशन कॉम्प्लेक्स, मुंबई]
• आवश्यक पात्रता: (COPA प्रमाणेच, MLT ट्रेडसाठी)

३.५. इतर ट्रेड (एकूण १० पदे)

• २६०१०५ – ड्राफ्ट्समन (आर्किटेक्चर): ०२ पदे (UR-०१, SC-०१)
• २६०१०६ – इन्स्ट्रुमेंट मेकॅनिक: ०२ पदे (UR-०१, SC-०१) [CSIR-इनोव्हेशन कॉम्प्लेक्स, मुंबई]
• २६०१०७ – ड्राफ्ट्समन (मेकॅनिकल): ०१ पद (UR-०१)
• २६०१०८ – ड्राफ्ट्समन (सिव्हिल): ०१ पद (UR-०१)
• २६०१०९ – LACP (प्रयोगशाळा सहाय्यक – रासायनिक वनस्पती): ०१ पद (UR-०१) [CSIR-इनोव्हेशन कॉम्प्लेक्स, मुंबई]
• २६०११० – इंटिरियर डिझायनर: ०१ पद (UR-०१)

सर्व ट्रेड्ससाठी आधारभूत पात्रता: इयत्ता १०वी (विज्ञान विषयांसह) किमान ५५% गुण + संबंधित ट्रेडमध्ये ITI/प्रमाणपत्र किंवा ०२ वर्षे शिकाऊ प्रशिक्षण/०३ वर्षे कामाचा अनुभव.

४. कार्य आवश्यकता आणि PwBD साठी योग्यता

नोकरीची आवश्यकता: ही पदे सहाय्यक कर्मचारी (सपोर्ट स्टाफ) म्हणून वर्गीकृत आहेत; त्यांनी वैज्ञानिक व तांत्रिक कर्मचाऱ्यांना कुशल सहाय्य प्रदान करणे अपेक्षित आहे.

PwBD साठी योग्य अपंगत्व श्रेणी: प्रत्येक ट्रेडसाठी कार्यात्मक गरजा आणि योग्य अपंगत्व श्रेणी खालीलप्रमाणे आहेत (संक्षिप्त):

• COPA, DTPO: बसणे, उभे राहणे, चालणे, वाकणे, वाचन-लेखन, पाहणे, ऐकणे, संवाद. (श्रेणी: B, LV, D, HH, OA, OL, इ.)
• CH&NM, MLT: उभे राहणे, बसणे, वाकणे, ओढणे-ढकलणे, वाचन-लेखन, पाहणे, ऐकणे. (श्रेणी: D, HH, OL, CP, LC, Dw, AAV, SLD, MI, इ.)
• ड्राफ्ट्समन (आर्किटेक्चर/मेकॅनिकल/सिव्हिल): बसणे, उभे राहणे, चालणे, वाकणे, उचलणे, गुडघे टेकणे, बोटांनी हाताळणी, वाचन-लेखन, पाहणे, ऐकणे. (श्रेणी: LV, D, HH, OA, BA, OL, BL, Dw, AAV, ASD(M), SLD, MI, इ.)

अपंगत्वाचे प्रकार: B-अंध, LV-कमी दृष्टी, D-बधिर, HH-कर्णकठोर, OA-एक हात, OL-एक पाय, BA-दोन्ही हात, BL-दोन्ही पाय, CP-सेरेब्रल पाल्सी, ID-बौद्धिक अपंगत्व, SLD-विशिष्ट शिक्षण अडचण, MI-मानसिक आजार, MD-एकाधिक अपंगत्व इ.

५. अर्ज शुल्क

• शुल्क: ₹ ५००/- (महिला/SC/ST/PwBD/माजी सैनिक यांना सूट).
• भरणा पद्धत: SBI कलेक्टद्वारे ऑनलाइन.
• महत्त्वाचे: शुल्क भरले की परतावा मिळणार नाही. अपूर्ण/चुकीच्या अर्जास जबाबदारी नाही.

६. वयोमर्यादा आणि सूट

• कमाल वय: २८ वर्षे (निर्णायक तारीख: १७ सप्टेंबर २०२६).
• वय शिथिलता:
  • SC/ST: ०५ वर्षे
  • OBC (Non-Creamy Layer): ०३ वर्षे
  • PwBD: १० वर्षे
  • माजी सैनिक (ESM): सैन्य सेवा वजा केल्यानंतर ०३ वर्षे
  • CSIR/सरकारी कर्मचारी (३+ वर्षे सेवा): ०५ वर्षे
  • विधवा/घटस्फोटित महिला: ३५ वर्षे (SC/ST साठी ४० वर्षे)
• सूचना: SC/ST/OBC उमेदवारांना अनारक्षित (UR) जागांसाठी वय सूट मिळणार नाही.

७. आरक्षण आणि सवलत

• SC/ST/OBC/EWS/PwBD/ESM श्रेणीसाठी अर्ज करताना संबंधित प्रमाणपत्रे (निर्धारित प्रारुपात) आवश्यक आहेत.
• OBC उमेदवार केंद्रीय यादीत असावेत आणि Creamy Layer मध्ये येत नसल्याचे प्रमाणपत्र सादर करावे.
• EWS उमेदवारांनी Income & Asset Certificate (उत्पन्न आणि मालमत्ता प्रमाणपत्र) सादर करणे बंधनकारक आहे.
• PwBD उमेदवारांनी ४०% किंवा अधिक अपंगत्व दर्शविणारे प्रमाणपत्र (Form V/VI) सादर करावे. अपंगत्वाचा प्रकार “likely to improve” (तात्पुरता) असल्यास आरक्षणास पात्र नाही.
• PwBD उमेदवारांना परीक्षेत अतिरिक्त वेळ आणि स्क्राइबची सुविधा नियमानुसार मिळेल.

८. निवड प्रक्रिया

1. स्क्रीनिंग: प्राप्त अर्जांची स्क्रीनिंग समितीकडून तपासणी.
2. ट्रेड टेस्ट (पात्रता): स्क्रीनिंग नंतर निवडलेल्या उमेदवारांना ट्रेड टेस्टसाठी बोलावले जाईल (ही पात्रता परीक्षा असेल).
3. लिखित परीक्षा (Competitive): ट्रेड टेस्ट उत्तीर्ण झालेल्यांना ३ पेपरची स्पर्धात्मक लिखित परीक्षा द्यावी लागेल:
   • पेपर-I (Mental Ability): ५० प्रश्न – १०० गुण (वेळ: १ तास, नकारात्मक गुण नाही).
   • पेपर-II आणि III: संबंधित ट्रेड विषयावर आधारित (गुणवत्ता यादी केवळ या दोन पेपर्सच्या गुणांवर आधारित असेल).
4. अंतिम निवड: पेपर-II आणि III मधील गुणांच्या आधारे अंतिम निवड यादी तयार केली जाईल.

परीक्षेचा प्रकार: OMR/संगणकाधारित बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ). भाषा: इंग्रजी आणि हिंदी (इंग्रजी विषय वगळता).

९. अर्ज कसा करावा

• ऑनलाइन अर्ज: फक्त CSIR संकेतस्थळ (www.csir.res.in) किंवा recruitment.csir.res.in वरून.
• नोंदणी प्रारंभ: १८ ऑगस्ट २०२६, सकाळी १०:००.
• अर्ज सबमिट करण्याची अंतिम तारीख: १७ सप्टेंबर २०२६, संध्याकाळी ५:००.
• शुल्क भरण्याची अंतिम तारीख: १७ सप्टेंबर २०२६, संध्याकाळी ५:००.
• महत्त्वाचे: अर्ज ऑनलाइन भरताना फोटो, स्वाक्षरी, लाइव्ह फोटो (Live Photo Capture), शैक्षणिक प्रमाणपत्रे, जात/अपंगत्व प्रमाणपत्र इ. आवश्यक स्वरूपात (PDF/JPG) अपलोड करावे.
• एकाधिक पदांसाठी: प्रत्येक पदासाठी स्वतंत्र अर्ज आणि शुल्क भरावे.

प्रमुख कागदपत्रे: १०वी प्रमाणपत्र, ITI/अनुभव प्रमाणपत्र, जात प्रमाणपत्र (लागू असल्यास), अपंगत्व प्रमाणपत्र (लागू असल्यास), डिस्चार्ज बुक (ESM), NOC (सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी).

१०. सामान्य अटी व सूचना

• पात्रता: सर्व शैक्षणिक व अनुभवाची पात्रता १७ सप्टेंबर २०२६ रोजी पूर्ण झालेली असणे आवश्यक.
• अनुभव: अर्धवेळ, दैनिक वेतन, अतिथी व्याख्याता म्हणून कामाचा अनुभव ग्राह्य धरला जाणार नाही.
• प्रॉबेशन: निवड झाल्यास ठराविक काळासाठी प्रॉबेशन असेल.
• पोस्टिंग: निवड झालेल्यांना CSIR च्या दिल्ली-NCR, पुणे किंवा मुंबई येथील कोणत्याही कार्यालयात पोस्ट केले जाऊ शकते.
• हल्लीचा प्रभाव: कोणत्याही प्रकारचा राजकीय प्रभाव टाकणे ही अपात्रतेची कारणे ठरेल.
• अपूर्ण/चुकीची माहिती: अर्जात चुकीची किंवा खोटी माहिती आढळल्यास उमेदवारास अपात्र ठरविण्यात येईल आणि भविष्यातील भरतींसाठी बंदी घातली जाऊ शकते.

🔔 महत्त्वाच्या तारखा आणि दुवे

• ऑनलाइन नोंदणी सुरू: १८ ऑगस्ट २०२६ (सकाळी १०:००)
• शुल्क भरण्याची अंतिम तारीख: १७ सप्टेंबर २०२६ (संध्याकाळी ५:००)
• अर्ज सबमिट करण्याची अंतिम तारीख: १७ सप्टेंबर २०२६ (संध्याकाळी ५:००)
• अधिकृत संकेतस्थळ: www.csir.res.in
• अर्ज पोर्टल: recruitment.csir.res.in
• मदत ईमेल (PwBD साठी): ra.helpdesk@csir.res.in